De creatieve collega's

Overheidsinstellingen moeten nog vaak in de publieke opinie opboksen tegen het oude imago van “De Collega’s”, ook al dateert deze BRT-serie reeds van 1978! Toch zijn de meeste overheidsorganisaties inmiddels grondig veranderd en kunnen ze op vele punten de vergelijking met privé-organisaties qua efficiëntie en effectiviteit, HR-aanpak en opleiding en stakeholdersbetrokkenheid aan. Ik pik er slechts twee voorbeelden uit: de Federale Overheidsdienst Sociale Zaken die evolueert van een gesloten, bureaucratisch ministerie naar een open, moderne iPad-organisatie én het Agentschap Ruimte & Erfgoed dat de doorstoot maakte naar een flexibele, waardengedreven en slagkrachtige organisatie.

In dit rijtje past zeker ook de VDAB. Ik schets vijf recente initiatieven die tot doel hebben het innovatie- en creativiteitsvermogen van deze organisatie te vergroten. Deze initiatieven kosten bovendien niets, wat mooi meegenomen is in budgettaire moeilijke tijden. Ze brengen integendeel op … in termen van betrokkenheid, wendbaarheid, leiderschapsontwikkeling en betere dienstverlening. Je kan je hierdoor laten inspireren zoals wij ook elders maar ook en vooral in de eigen organisatie zelf inspiratie hebben gezocht én gevonden.

Talententool

Het is niet evident om in een grote organisatie verborgen competenties en talenten te identificeren. Medewerkers moeten beschikken over een instrument om hun talenten zelf zichtbaar te maken binnen de organisatie en actief te gebruiken – in het bijzonder de talenten die buiten de standaardcompetenties vallen waarop ze professioneel worden geëvalueerd. Zo krijgen ze de kans hun takenpakket te verruimen, te verdiepen, om zich te ontwikkelen. Dat resulteert in een hogere klantentevredenheid en minder personeelsverloop. Bovendien doet de VDAB regelmatig een beroep op collega’s die willen meewerken als moderator, fotograaf, model, cursusontwikkelaar, lesgever, etc.

De Talententool wil dan ook vraag en aanbod binnen de VDAB bij elkaar brengen. Het is een op maat gemaakte virtuele talentendatabank op intranet die gevoed wordt door de medewerkers. Wie op zoek is naar een specifiek talentprofiel, kan via de Talententool een zoekertje plaatsen. De Talententool kent 1.880 gebruikers, waarvan er 386 actief gebruik maken van het instrument door het kenbaar maken van hun talenten. In totaal zijn er 3.097 talenten terug te vinden in de talentendatabank.

VONK-spiegel

De VONK-spiegel is een divers samengestelde groep van medewerkers die het Directiecomité van de VDAB een spiegel voorhouden en vanuit hun talenten hun mening geven over de wijze waarop het Directiecomité invulling verleent aan de strategische koerswijzing van de VDAB (‘VONK’= “VDAB Op Nieuwe Koers 2015”, de strategische langetermijnvisie). Aldus krijgen de leden van de VONK-spiegel de kans om over een specifiek thema ervaring op doen in beleidsvoorbereiding, besluitvorming en beleidsuitvoering. Het Directiecomité zelf kan leren uit de innovatieve benadering van de medewerkers, krijgt feedback van de werkvloer en doet nieuwe ideeën op. Ten slotte moet de VONK-spiegel bijdragen tot de innovatieve en coachende cultuur van VDAB.

Creacoaches

Creacoaching helpt medewerkers oplossingen te bedenken outside-the-box door middel van inspirerende oefeningen. Het hoofddoel bestaat erin medewerkers kennis te laten maken met creatief denken en het regelmatig toepassen tijdens hun vergaderingen. Goede ‘creasessies’ duren 1 of 2 dagen.

Creacoaches worden vooral ingezet:

-        bij projecten met voldoende manoeuvreerruimte (om frustraties van de deelnemers te vermijden),

-        bij concrete opdrachten (hoe vager de initiële opdracht, hoe vager het eindresultaat); pas als de techniek goed ingeburgerd is, kunnen omslachtiger projecten naar een hoger niveau getild worden door middel van een creasessie.

Creacoaching is geen voltijdse activiteit, noch een afzonderlijke functie. Het is een rol die personeelsleden kunnen vervullen naar aanleiding van een specifieke vraag voor een vergadering of een reeks vergaderingen over een bepaald onderwerp. De 14 creacoaches van de VDAB kregen een opleiding van het Centrum voor Ontwikkeling van Creatief Denken. Op een jaar tijd gaven zij 65 creasessies.

(H)echt.er!

De netwerkbijeenkomsten van (H)echt.er! hebben de bedoeling betrokken medewerkers met ambitie hefbomen te geven om hun eigen loopbaan bij de VDAB (beter) in handen te nemen. De manier van samenkomen is uniek: het netwerk wordt hechter door elkaar regelmatig te ontmoeten en op een authentieke wijze elkaar, maar vooral ook zichzelf, een spiegel voor te houden. Elke interactieve bijeenkomst gaat over een bepaald thema: hoe combineer ik leiderschap en privéleven, wat geeft mij energie in mijn loopbaan, wat zijn de do’s en don’ts van netwerken en hoe kan ik geweldloos communiceren?

In de keuze van de rolmodellen in het (H)echt.er!-filmpje en in de keuze van de sprekers wordt gemikt op vrouwen die een expertfunctie hebben uitgebouwd en/of die kiezen om zich horizontaal in de VDAB te bewegen.De virtuele variant van het netwerk op Facebook biedt deelnemers de kans om dieper te graven naar de thema's die in de netwerksessies aan bod kwamen.

C-MOL^®

De VDAB heeft een eigen leiderschapsmodel ontwikkeld (C-MOL^®), dat toegespitst is op de verschillende rollen die een leidinggevende dient te beheersen om de veranderingstrajecten binnen de organisatie de baas te kunnen. Meer specifiek zijn in het model de rol van ‘Manager’, ‘Ondernemer’ en ‘Leider’ gedefinieerd. De ‘Coachende vaardigheden’ fungeren als rode draad en verwijzen naar de manier waarop de VDAB als openbare dienstverlener de verschillende rollen wil invullen. Op basis van het leiderschapsmodel C-MOL^® werd een opleidingsprogramma uitgewerkt dat in eerste instantie nieuwe leidinggevenden wil stimuleren tot inspirerend leiderschap. Het moet hen helpen om hun ontwikkelpad te vertalen naar een persoonlijk ontwikkelplan en hen een veilige omgeving bieden waarin ze de kans krijgen om te oefenen, te ontwikkelen en te groeien. Binnen het programma werden zeven hefbomen gedefinieerd die leidinggevenden kunnen ondersteunen tijdens hun groeipad: “Ken jezelf”; “Kijken naar mensen, hun passies en talenten”; “Mijn groep, een team!”; “Coachende vaardigheden”; “Managen vanuit visie”; “Geef innovatie een kans” en “Professioneel netwerken en samenwerken”.

Als VDAB spelen we zoals andere publieke organisaties niet meer mee in de oude film “De collega’s maken de brug” die doordesemt is van een bureaucratische, hiërarchische organisatie, vastgeroeste jobs, totaal afwezige klanten(perspectieven), een 9 tot 5-cultuur en werk als brug tussen twee weekends. We willen wel een brug maken naar innovatie, creativiteit, stakeholdersbetrokkenheid en talentmanagement.

Fons Leroy
Gedelegeerd Bestuurder
VDAB