NEET

Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse taal:
neet, v.(m), 1. luizenei; -als verwensing: krijg de neten! - (zegsw.) iem. de neten op zijn jas wijzen, iem. de harde waarheid zeggen met het doel hem openlijk voor schut te zetten; -2. kale neet, armoedzaaier; ook in ’t alg. als scheldw. en voor iemand die (bijna) kaal is of zeer duidelijk naar de kapper is geweest; -3. (Barg.) een rare neet, rare vent of meid; -4.(inform.) als de neten; gebruikt als versterkend bw. (nà het zinsdeel dat versterkt wordt): hij is zo lui, sentimenteel, bang als de neten, zeer lui etc…

Maar in het arbeidsmarktjargon is NEET het acroniem voor de populatie van jonge werkzoekenden die “Not in Education, Employment or Training” zijn. De Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) publiceerde in zijn recent jaarrapport gegevens over de jeugdwerkloosheid. Geen fraai beeld. Wereldwijd zitten er ca 75 miljoen jongeren zonder werk. Sedert het begin van de financieel-economische crisis steeg de jeugdwerkloosheid met meer dan 4 miljoen. De IAO voorspelt op korte termijn geen fundamentele beterschap. Zo zal de jeugdwerkloosheid tot 2016 eerder stabiel blijven. Binnen deze mondiale situatie doet de Europese Unie het bijzonder slecht met een gemiddelde jeugdwerkloosheid van 18 %. De toestand in Spanje, Portugal en Griekenland is hier niet vreemd aan. De jongerenwerkloosheid schommelt er rond de 40 à 50 %. Echt alarmerend. Geen wonder dat vele jongeren hun heil zoeken in het buitenland tot in de vroegere koloniën.

Vooral de toename van de NEET-jongeren is onrustwekkend. Binnen de EU nam hun aandeel sedert de crisis toe van 10,9 % tot 12,8 %. Eén op acht jongeren behoort tot de NEET-generatie, volgens de IAO wellicht een verloren generatie. In Vlaanderen valt het al bij al nog mee. Ongeveer 6 % van de jongeren is “Not in Education, Employment or Training”. De situatie in Wallonië met 14,5 % en Brussel met 16 % is een pak minder goed, maar toch doet België het merkelijk goed in de Europese context.

De gunstige NEET-factor van Vlaanderen heeft in eerste instantie te maken met ons sterk onderwijssysteem. Dat zorgt ervoor dat onze jongeren veel hoger geschoold op de arbeidsmarkt komen. Hoe hoger geschoold hoe sterker de positie op de arbeidsmarkt zo blijkt uit de jaarlijkse schoolverlatersenquête van de VDAB. Bovendien kiezen heel wat jongeren voor bijkomende opleidingen en stellen ze hun arbeidsintrede uit in plaats van in onzekere tijden onmiddellijk de stap naar de arbeidsmarkt te zitten. Verder kent Vlaanderen sedert 2004 een sluitend begeleidingsbeleid waar jongeren systematisch worden bemiddeld, begeleid en/of opgeleid. Deze sluitende aanpak werd doorheen de jaren verdiept en verbreed. Vandaag kan de VDAB zijn aanpak quasi perfect afstemmen op de positie van elke jongere op de hitparade van de arbeidsmarkt en in functie van deze positie maatgericht bemiddelen en begeleiden.

Toch zit er een harde NEET-kern in de Vlaamse jeugdwerkloosheid, een kern die eerder toeneemt dan afneemt nl. de jongeren die zonder diploma of getuigschrift op de arbeidsmarkt komen. Niet voor niets stelt Eurofound dat er een sterke relatie is tussen een laag en ongekwalificeerd onderwijsniveau en behoren tot de NEET-generatie. Zo ook zijn jongeren met een migrantenachtergrond oververtegenwoordigd in deze generatie, net zoals jongeren met een handicap of jongeren uit kansarme gezinnen. Willen we deze hardnekkige trend echt keren dan moeten we blijven investeren in de onderwijs- en arbeidsmarktkansen van deze jongeren, zo stelt Eurofound. Beste praktijken in het onderwijs omvatten zowel maatregelen die voortijdig schoolverlaten voorkomen (ondersteuningsklassen, hulpprogramma’s, individuele schoolbijstand, nieuwe beroepsopleidingsprogramma’s) als maatregelen die de voortijdige schoolverlaters terug integreren in het onderwijs- of opleidingssysteem (duale vormen van leren en werken, praktijkprogramma’s, cursussen om een beroepsvaardigheids-diploma te behalen,…). Op de overgang van onderwijs naar arbeidsmarkt zijn initiatieven mbt beroepskeuze-advisering, hulp van de publieke bemiddelingsdiensten, werkervarings-programma’s, stageplaatsen, leerlingstelsels, etc. …het meest succesvol. Om de integratie op de arbeidsmarkt te faciliteren zijn financiële prikkels gericht op zowel werkgevers (verlaging van de loonkosten, aanwervingsstimuli) als jonge werknemers (mobiliteitspremies) belangrijk.

Het recente loopbaanakkoord gesloten tussen de Vlaamse Regering en de sociale partners voorziet een aantal nieuwe acties geheel in de lijn van de Eurofound-aanbevelingen om dit probleem krachtdadiger aan te pakken: betere studiekeuzebegeleiding, meer werkplekleren, snellere preventieve begeleidingsaanpak, grootstedelijke werkinlevingsprojecten, gekwalificeerde opleidingsacties en duurzaamheidstrajecten zodat jongeren niet tegen hun wil in de uitzendarbeid blijven hangen,…

Deze acties moeten voorkomen dat deze jongeren het stigma van “neet”opgeplakt krijgen voor de rest van hun loopbaan. Ze zijn geen parasieten of armoedzaaiers maar onontgonnen talenten die we broodnodig hebben op onze arbeidsmarkt. ‘Need” instead of “Neet”!

Fons Leroy

Gedelegeerd bestuurder

VDAB